Каенда сары яфраклар күбрәк булган саен, көз җылы килә – Сентябрьгә халык сынамышлары

1 Сентября 2017

Укылган: 1936 тапкыр

Автор: Чулпан ШАКИРОВА әзерләде
Гомер-гомергә алдагы көнгә һава торышының нинди буласын халык табигать сынамышлары аша сынаган. Әйтик, агач яфракларының иртә коелуы, тиз саргаюы  - көзгә ике төрле сыйфатнамә бирә. 

Һава торышы буенча сынамышлар

Сентябрьдә күк күкрәсә, көз җылы, кыш карлы булыр.

Сентябрь җылы һәм коры булган саен, кыш соңрак килә.

Сентябрь салкын булса, кышын кар тизрәк эри, яз тизрәк килә.

Табигатькә бәйле сынамышлар

  • Пәрәвезләр күп очса, көз җылы, кыш салкын килер.

  • Яфраклар коелырга ашыкмаса – алда зәмһәрир кыш көтә.

  • Әгәр сентябрьдә имәндә чикләвек күп икән, Раштуа алдыннан бураннар дулар.

  • Әгәр көзен каен яфраклары агачның очыннан саргая башласа, яз иртә, астан саргайса – соң килер.

  • Сентябрьдә кырмыскалар үлән өстендә чабышса, кар тирән булып ятар. Астан йөрсә – кыш озын булыр.

  • Торналар өстән очса, матур, җылы көз озак торыр.

    Һәр көнгә халык сынамышлары

    1 сентябрьдә нинди һава торышы сакланса, көз шундый булыр.

    2 сентябрьдә җил көньяктан иссә – җылыга, көнчыгыштан – эсселеккә, көнбатыштан – яңгырга, төньяктан – корылыкка.

    3 сентябрьдә каен яфраклары саргаеп бетсә, әбиләр чуагы озак була, салкыннар соң килә.

    4 сентябрьдә көн кояшлы булса, октябрь дә җылы килә.

    5 сентябрьдә кичен томан төшсә, көннәр җылы торыр.

    6 сентябрьдә яуган яңгыр коры көз һәм киләсе елга муллык юрый.

    7 сентябрьдә төштән соң яңгыр яуса, ул озак вакытлы булыр.

    8 сентябрьдә каен һәм имән яфраклары коелмаса, кыш суык булыр.

    9 сентябрьдә күктә өер-өер болытлар күренсә, кыска вакытлы яңгырлар явып узар.

    10 сентябрьдә чикләвек күп, гөмбә аз булса, кыш карлы һәм суык булыр.

    11 сентябрьдә торналар җылы якка китсә, кыш иртә килер.

    12 сентябрьдә пәрәвез үсемлекләргә чорналса – көннәр җылы торыр.

    13 сентябрьдә көньяктан искән җил, солы уңышының мул булуы турында сөйли.

    14 сентябрьдә кояш кызарып баеса, көннәр суыта.

    15 сентябрьдә кичен җил көчәеп, юнәлешен үзгәртсә, көннәр бозылыр.

    16 сентябрьдә иртән томан төшсә, коры, аяз көннәргә ишарә.

    17 сентябрьдә иртән яңгыр яуса, төшкә кадәр туктар.

    18 сентябрьдә урманда миләш әз икән, октябрь коры, күп булса – елак килер.

    19 сентябрьдә иртән агачларда бәс күренсә, кыш карлы булыр.

    20 сентябрьдә чыршы, нарат күркәсе күп булса, киләсе елга язгы сабан культуралары, борчак һәм кыяр уңар.

    21 сентябрьдә куяннар тунын акка алыштыра башласа, тиздән кыш җитә дигән сүз.

    22 сентябрьдә черкиләр күренсә, кыш җылы килер.

    23 сентябрьдә гөмбә күп икән, кар әз булыр яки киресенчә.

    24 сентябрьдә кырмыскалар ояларын биек итеп өйсә – кыш суык булыр.

    25 сентябрьдә җил тынмыйча һәм юнәлешен үзгәртеп иссә, һава торышы бозыла.

    26 сентябрьдә көнчыгыштан искән җил юнәлешен көнбатышка үзгәртсә, яңгырлар килер.

    27 сентябрьдә көнбатыштан җил берничә көн рәттән иссә, көннәр бозыла.

    28 сентябрь – торналар киткәннән соң, 3 атнадан беренче суыклар килә.

    29 сентябрьдә җылы якка китмәгән сыерчыклар күрәсез икән, октябрь дә җылы килер.

    30 сентябрьдә торналар очса, Покрауда (14 октябрь) суык булыр.

Фикерләр








Йорт һәм бакча

Фарсель Зыятдинов: “Сабагы корыган бәрәңгене җир астында тотудан файда юк”

Әле көннәр җәй эссесе белән кыздырып, быел җәйгә көз хуҗа дисәләр дә, кайбер хуҗалыклар инде бәрәңге алу эшенә кереште. Дөрес, соңгы елларда августтан калган юк инде үзе. 30 август – Республика көненә берничә көн рәттән ял бирәләр дә, уллары-кызлары кайткач, авыл халкы дәррәү бакчага чыга. Әби-бабайлар элек икенче икмәк урагына сентябрь азагында гына төшсә, галимнәр хәзер бәрәңгенең иртә өлгерүен алга сөрә.

БАШКА ЯҢАЛЫКЛАР

Intertat.ru © 2001 - 2017 Әлеге ресурста 12+, 16+, 18+ категорияләренә керүче мәгълүмат булырга мөмкин

"ТАТМЕДИА" АҖ филиалы "Татар-информ" мәгълүмат агентлыгының Intertat.ru республика электрон газетасы редакциясе".

Адрес: 420066, Казан, Декабристлар ур., 2нче йорт. Телефон: +7 (843) 222-0-999 (1304)
E-mail: info@intertat.ru

Генераль директор Садыйков Шамил Мөхәммәт улы.
Баш редактор Латыйпов Рәмис Нурмөхәммәт улы.
Шеф-редактор Исмәгыйлева Алсу Җәүдәт кызы

Гаммәви матбугат чарасын теркәү турындагы таныклык Россиянең элемтә, мәгълүмати технологияләр һәм гаммәви коммуникацияләрне күзәтчелек хезмәте тарафыннан 2012 елның 10нчы маенда бирелде. Таныклыкның номеры - ФС77-49790.
Материалларны тулысынча яки өлешчә куллану бары тик редакциядән язмача рөхсәт булганда гына мөмкин.
"Татмедиа" республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы ярдәме белән чыгарыла