В заголовках  В тексте
Дүшәмбе, 09 Гыйнвар 2017 16:41

Yoşqar-Olağa säyäxät: kürşe tawığı kürkä bulıp kürenä

Böten närsä çağıştıruda belenä, dilär. Yaña yıl yallarında Qazanğa başqa töbäklärdän qunaqlar kilsä, qayber tatarstanlılar üzläre başqa cirlärgä turist bularaq yul aldı. Kanikullarda da sotsial' çeltärlärdä kemneñ qayda baruın belep buldı. Xalıqnıñ küpçelege kürşe-tirä respublikalarda berniçä könlek säfärdä bulıp qaytqan. Udmurtiä, Mari ile respublikaları ayıruça populär ide bu arada.


Kürşe tawığı kürkä bulıp kürenä, dilär. Säyäxät itkändä dä şulay. İnternettan başqalarnıñ xis-kiçereşlären uqıp, küz aldıña ällä nindi xan sarayıday istälekle urınnarnı küz aldına kiteräseñ, näticädä, barısı da sin kötkänçä bulmıy şul.

Bez dä Mari İleneñ Yoşqar-Ola şähärenä tanışıp qaytu maqsatı belän bardıq. Qısqaça ğına äytkändä, 2,5 säğät yulnıñ çista buluı, trassada videoregistratorlarnıñ bulmawı, barı tik ber cirdä genä YUXİDİ xezmätkärläreneñ buluı söyenderde. Ä başqası...


EVROPADAMI SİN, ROSSİÄDÄME?


Mari İlenä dä anıñ matur urınnarına qızığıp bardıq. Brüğge yar buyı – Yoşqar-Ola şähäreneñ üzäge. Turistlarnıñ yaratqan urını da – näq şuşı. Bu uramnı kürgäç, üzeñne Yevropada itep xis itä başlıysıñ. Yar buyınıñ näq menä şulay dip ataluı da tikmägä genä tügel. Çönki biredäge binalar, yortlar flamand stilendä tözelgän.




Ğomumän alğanda, mondıy ideyäne Mari İle respublikası başlığı Leonid Markelov uylap tapqan. Bizäkle itep yasalğan fasadlar eçendä älege töbäkneñ küp kenä ministrlıq, vedomstvoları eşläp kilä ikän. Misal öçen, bez yörgändä Mäğärif häm fän ministrlığı, İcat berläşmäläre, teleradiokompaniälär, qurçaq teatrları, restorannar urnaşqan binalarğa tap buldıq. Läkin şul uq waqıtta bu yortlarnıñ kübese buş tora. Xalıq arasında bu urınnı Daniä bistäse dip atasalar da, alarnıñ ber dä oxşaş yaqları yuq.


YOŞQAR-OLA – QAZAN: CİR BELÄN KÜK ARASI


Ğomumän alğanda, Brüğge yar buyınıñ mäydanı şaqtıy. Tik anda yörgändä, küp digändä, barı tik 10 (!) keşe kürdek. Bu, älbättä, bezne bik nıq şaqqatırdı. Qazan Kremle territoriäsenä kersäñ, ul, hiçşiksez, şığrım tulı bula bit. Şuña da monda turistlarnıñ şaqtıy buluın kötkän idek.

Misal öçen, 2016 yılnıñ 11 ayı eçendä genä dä Qazanda 2,4 million turist bulıp ölgergän bit. Älege kürsätkeç Tatarstan başqalasına Yaña yıl kanikullarında da iñ populär şähärlärenä kerergä mömkin birä. Süz uñayınnan, Qazanda Yaña yıl kanikulları waqıtında qunaqxanälär şulqädär däräcädä tulı bulğan ki, xätta Sankt-Peterburğtan bulğan ber ğailä qazanlılarda qunıp çığarğa urın ezlägän.

Ä Mari İlendä isä eçke turizm andıy uq zur däräcädä üseştä tügel bulıp çıqtı. Çönki 2016 yılğa respublikağa 600 meñ turist cälep itü maqsatı quyılğan bulğan. Äytergä kiräk, monıñ qädär turistnı törle mädäni häm sport çaraları aşa cälep itkännär. Bıltırnıñ berençe dürt ayında töbäkkä 119 meñ turist bulıp kitkän bulğan.

- Yoşqar-Ola turistlar taşqını belän maqtana almasa da, üzeneñ maturlığı belän küp kenä Yevropa illären tañ qaldıra ala. Silikat kirpeçtän tözelep, Sovet sarayların xäterlätkän yar buyı bezgä närsägä kiräk?! Bez matur yortlar häm uramnar kürergä telibez, – dip assızıqlıy Mari İlendä yäşäwçelär.




CÄMÄĞÄT TRANSPORTI


Bezne şaqqattırğan tağın ber äyber: şähär eçendä, üzägendä, parkovqa belän bernindi problema bulmaw. Küp kenä qazanlılar monıñ turında xıyallana ğına ala bit! Ä Yoşqar-Olada maşinañnı kibetlär yanına da, toraq yortlar buyında da räxätlänep qaldırıp kitep bula ikän, läbasa! İke säğät yörep kilgännän soñ da avtomobilgä evakuator tügel, barmaq oçı belän dä qağıluçı bulmağan ide.

Ğomumän alğanda, monda maşinalar taşqını da bik az ide. Cämäğät transportına kilgändä, Qazanda inde küptän yuqqa çıqqan «marşrutqa»lar biredä haman da kiñ qullanılışta ikän. Tağın ber populär cämäğät transportı – ul da bulsa trolleybus. Alarnı kürsäk tä, ni ğäcäp, ber genä qızıl avtobus oçratmadıq bez.


PARQLAR, CİRLE QUXNYA HÄM BAŞQALAR


Yoşqar-Olanıñ Çawayna bul'varı buylap barsañ, WLQSMnıñ 30-yıllığına bağışlanğan Üzäk yal häm mädäniät parkına çığasıñ. Biredä parklarğa Fişman qulı citmägänlege ayıruça sizelä. Nik digändä, Üzäk parkta keşe bik az, ul zamança tügel. Ber-ike häykäldän başqa cälep itärlek äyber yuq, disäk tä bula. Yaña yıl kanikulları, citmäsä, yal köne buluğa qaramastan, tirda da atıp bulmadı – bikle ide.

Yoşqar-Ola xalqınıñ 68 protsentın ruslar täşkil itsä dä, ikençe urında marilar tora. Şuña da törle binalarda, kibetlärdäge elmä taqtaları rus häm mari tellärendä yazılğan. Xäyer, mari tele fin-uğor törkemenä kersä dä, qayber süzlär tatarçağa oxşağan. Misal öçen, «kibet» süze mariyça «kevıt» bula ikän. Läkin başqa süzlärne oxşaş dip äytep bulmıy.



Cirle kuxnäğa kilgändä, biredä yapon, italian, Könçığış illäre kuxnäsına östenlek birälär, digän fiker qala. Nik digändä, adım sayın suşi-bar, pitseriä häm şawrma yazuların küräseñ.

Ğomumän alğanda, Yoşqar-Ola küñeldä ikeyäklı toyğılar qaldırdı. Ber yaqtan qarağanda, şähär üzäge ideal' kebek toyıla. Läkin şul uq waqıtta Brüğge yar buyı ülegä kebek. Çönki anda turistlar da bik az, binalardan qala, uramda bernindi canlılıq sizelmi, yal köne buluına qaramastan, çaralar da yuq. Şähär üzägennän beraz başqa yaqqa barsañ, Yoşqar-Olanı keçkenä provintsial' qala itep toyasıñ. Üzeñneñ tuğan cireñne tağın da nığraq sağınasıñ kilsä, çınnan da, başqa şähärne kürep qaytığız. Qazanğa küpme genä zarlansaq ta, anıñ tormış öçen niqädär uñaylı qala ikänlegenä tağın ber qat inanasıñ!


Alinä MİNNEVÄLİEVA

Yazmanı bäyalägez
(0 tavışlar)
Ukılgan 13 märtäbä Soñgı üzgärtü Дүшәмбе, 09 Гыйнвар 2017 17:40
Fiker kaldırırga

Kiräkle mäglümat (*) kertügezgä inanıgız (
HTML-kodlar tıelgan)


Татар-информ яңалыклар

  • БАРЛЫК ХӘБӘРЛӘР
  • ТАТАРСТАН
  • РОССИЯ

Latin imlasına küçerüçe programma avtorı – N.Timerğäliev