В заголовках  В тексте
Чәршәмбе, 11 Гыйнвар 2017 07:24

Awıllarda qışın yul barmı?

Bäyräm yallarında qayda idegez? Belep toram, kübegez awılda yal itte. Aşap-eçep arığan xalıq räxätlänep taw şudı, yäşlek ezlärennän uram da äylände. Şulay ber mäşäqätsez dönya kötkändä, kinät dulağan buran ğına qayber plannarğa ayaq çaldı. Böten dönyanı aq qarğa kümgän buranğa şatlanıp yoqığa talsaq, irtän işekne qayırıp açuçılar, qapqa aldına çığıp, tezdän körtkä batuçılar da bulmadı tügel. Qalağa cıyınuçılarnıñ isä üz xäle xäl: bul'dozer çistartıp kitmäsä, awıl yulınnan çığarlıq ta tügel.


Döres, soñğı yıllarda uramnı qardan arındıru mäs'äläse üz urınına utırdı kebek. Ämma yulsızlıqtan integüçe awıllar da yuq tügel ikän.

Biektaw rayonı Tatar Urmatı awılında yäşäwçe Ramil Ğilmanov ta redaktsiäbezgä şundıy zar belän möräcäğät itte.

– Awılıbızda 60 xucalıq isäplänä, – di Ramil äfände. – Yulsızlıq probleması belän yılnıñ här fasılında oçraşabız. Qışın isä bigräk tä baş awırtuına äylänä. Sinoptiklarnıñ «Buran buluı ixtimal» digän süzlärennän ük tön yoqıları qaça. Bäyräm yallarında buran dulap ta kürsätte soñ. Awılğa kilä torğan trassanı fermağa qädär açtılar üze. Ä uramğa kermädelär. Şähärdän qaytqan keşe awılğa kerä almıy integä. Bez awıl çitendä yäşibez. Batıp qalsalar, yärdäm sorap, bezneñ qapqanı qağalar. 15 yıldan birle yulsızlıq borçıy bezne. Yazın-közen tezdän pıçraq, qışın buran qar tutıra. Yaña yılnı bez buran belän qarşı aldıq. Awıl cirlege başlığına yalına torğaç, 2 ğinwarda yulnı açtılar. Anısı da östän-östän genä, maşina töşep batarğa mömkin. Alla saqlasın ut-küzdän, kemder awırıp, «aşığıç yärdäm» çaqırtudan. Äti insult kiçerde. Xäle gel üzgärep tora. Awırıp kitsä, «aşığıç yärdäm» dä çaqırtıp bulmıy, maşina belän awıl eçennän dä çığam dimä.

Ramilne yulsızlıq probleması küptännän borçıy. Ul xätta bu mäs'älä belän rayon başlığına da möräcäğät itkän.

- Cawap ber: yul bulaçaq, dilär. Uzğan köz awıl uramına öç «QAMAZ» waq taş cäydelär. Qorı cir östenä. Annan ni fayda! Başta yulnı tigezlärgä, etterergä kiräk ide bit, – dip körsenä ul.




Respublika yulların qarap toru, qardan çistartu eşe här rayonnıñ yul idäräse qaramağında. Ğreyderlar yulnı buran artınnan uq çistartırğa tieşle. Qaysı yullarnı qardan arındıru buyınça här oyışmada maxsus isemlek bar. Ä awılda bu eş cirle üzidärä wazifasına kerä. Yul idäräse awıl cirlege balansına kerä torğan yullarnı maxsus dokument belän tapşıra. Citäkçelek anı imza quyıp alğan ikän, waqıtında çistartırğa da burıçlı. Dimäk, awıl yulların çista totunı awıl cirlege başlığı oyıştıra. Ul bu eşne yä kolxoz belän bergä kütärä, yä investor oyışmaları başlıqları belän eşli. Qayber awıl cirlekläre balansında maxsus traktor bar.

Tatar Urmatında yullarnı qardan çistartu eşen fermer Marat Sadriev başqara.

– «Yaña yılnı yulsız qarşıladıq» digän süzlär döreslekkä turı kilmi, – di İske Qazan awıl cirlege başlığı Gölnara Zakirova. – 31 dekaberdä buran buldı, şul uq kiçtä yullar qardan arçıldı. 1 ğinwarda irtük awıllarnı uradım. Bezneñ cirlekkä 7 awıl kerä. Burannan soñ yul küp digändä 2-3 säğät bulmasqa mömkin. Şul waqıt aralığında çiratlap çistartabız. «Traktor yulnı östän-östän genä aça» digän süzlär belän dä kileşmim. Traktor ütep kitkäç, anda töşep batmıysıñ inde. Awıl xalqı zarlana-zarlana awıl eçen dä greyder belän açtırmaqçı bula. Monıñ mömkin eş tügellegen küp añlattım inde.

Tatar Urmatınıñ ayıruça problemalı urınnarına uzğan cäydä waq taş tüşälgän. Barısı ike çaqrım yul salınğan. Bu – awıl cirlege räise üze köräk totıp başqarğan yäki pensiädäge äbi-babaylar eşlägän eş tügel. Yulnı rayonnıñ tender aşa uzğan maxsus oyışması salğan. Şuña kürä anda xilaflıqlar kürmi Gölnara xanım.

- Tatar Urmatı – keçkenä awıl. Qışın nibarı 15-20 yortta ut yana. Şulay da bez aña ügisetep qaramıybız. Awıl yulların çistartu eşen rayon başlığı da härwaqıt küz uñında tota. Qışın yullarnı kem çistartaçaq – bu xaqtağı kileşülärne oktäberdä ük tözep quydıq inde, – dide ul.



Awıl keşese öçen qış ayları ayıruça kierenke çor. Salada şähärdäge kebek töne buyı yulnı qardan çistartuçı maşinalar da, uram seberüçelär dä yuq. Qarnı töyäp tügä torğan texnika isä anıñ töşenä dä kermi. Zur citeşterü oyışması, köçle kolxozı bulğan awıllarda yulsızlıqnı sizmilär dä. Ä menä rayon üzägennän yıraqtaraq urnaşqan, keçkenä awıllarda eş bötenläy xörti.

Yul – strategik obyekt. Ul äbi belän bäbigä kiräkmäsä dä, mäktäpkä baruçı balağa, eşkä aşığuçı äti-änigä kön sayın kiräk. Kemder yulsızlıq arqasında soñğı sulışın alırğa, tuası sabıy tumıy qalırğa mömkin. Şuña kürä bu mäs'älädä awıl cirlege başlıqları ayıruça uyaw bulsın ide.

Süz uñayınnan, Bögelmä xalqı yullarnıñ qardan çistartılmawınnan zarlanıp Putinğa petitsiä yazğan. Anı maxsus portalğa urnaştırğannar. Qısqa ğına waqıt eçendä ul ike meñnän artıq imza cıyğan.


Çulpan ŞAKİROVA

Yazmanı bäyalägez
(0 tavışlar)
Ukılgan 106 märtäbä Soñgı üzgärtü Сишәмбе, 10 Гыйнвар 2017 20:00
Fiker kaldırırga

Kiräkle mäglümat (*) kertügezgä inanıgız (
HTML-kodlar tıelgan)


Татар-информ яңалыклар

  • БАРЛЫК ХӘБӘРЛӘР
  • ТАТАРСТАН
  • РОССИЯ

Latin imlasına küçerüçe programma avtorı – N.Timerğäliev